۱۳۹۰ بهمن ۲۳, یکشنبه

این‌جا روز، آن‌جا شب

ماه هم انگار سردش بوده امشب

رفته در آغوش یک ابرِ پتو مانند

چشمکِ از راهِ دورِ یک ستاره پیش‌کش،

مهتاب هم حتی نمی‌تابد!

من دلم یخ بسته در غربت

از این که با خودم نجوا کنم پیوسته:

این‌جا روز، آن جا شب

این یکی آزاد گشت و آن یکی در بند

این یکی زخمی‌تر و آن یک جدا از همسر و فرزند

همچنانم سوزِسرد و باد می‌آید

با خود عطرِ کاج‌های سبزمی‌آرد

و مرا یاد پرستوها می‌اندازد

یادِ آن‌هایی که ماندند و نکوچیدند،

که اسیر دام گردیدند...

کاشکی می‌شد بگویم من حواسم هست

راهِ آن‌جا را ‌به‌یادم هست

دردِ آن‌ها دردِ من هم هست

و به یاد پایداری‌هایشان، من سبز خواهم ماند

و براشان سورهٔ والعصر خواهم خواند

و می‌کوشم که این ته‌ماندهٔ ایمانِ خود را نادهم برباد

که خدایی هست و

پایان زمستان را بهاری هست.

زمستان ۹۰

۱۳۹۰ دی ۲۵, یکشنبه

دروغ مصلحتی

گاهی به دروغ بگو که دلت برایم تنگ شده. آن وقت شاید ژانر داستانم عوض شود. حداقلش این است که خودم خریدارش می‌شوم.

۱۳۹۰ دی ۱۶, جمعه

پس مانده

نشستن و فکر کردن به چیزهایی که اتفاق نیفتاده‌اند. به زمان‌هایی که همین الان دارند از دست می روند و جز عشق‌بازی با غم از دست رفتن‌شان کار دیگری نمی‌توان کرد. فرورفتن تنها چیز قطعی است. گو یک آگاهی ازلی از بی‌نتیجه بودن تلاش های آدمی. یک جور حالت اثیری دارد وقوف بر این شرایط. در عین حال که از دوست داشتن سرشار می شوم، دوباره تلنگر می خورم از بودن آدم‌ها. بد جوری فشار می‌آورند. در عین حال که بودنش‌شان برایم عذاب‌آور است، نبودشان هم مجبورم می کند شروع کنم به جویدن ناخن‌هایم یا حتی کندن مژه‌هایم. هر چه دور و برم می‌بینم رو به نابودی است. تا به حال محض دل خوشی هم نتوانسته‌ام یک گیاه را بیشتر از یک هفته نگه دارم. ریشه همه‌شان خشک می شود و می‌روند به فنا. این لکه‌های روی پنجره هم که دیدن تاریکی محض بیرون را آزاردهنده می‌کنند. یک لحظه خودت را بگذار جای آن مادری که بچه‌اش زیر آوار مانده و دیگر وجود ندارد و خودش که سال ها بعد ذات الریه می گیرد و شوهرش که از پیری می میرد، بعد از آن که پسر سربازشان شوخی شوخی یک گلوله به کلیه چپ اش می‌خورد و از فرط خون ریزی تلف می‌شود. بعد بنشین و یک سری از این آهنگ‌های شش هشت بگذار و کمرت را بچرخان و به خودت بپیچ و درد را احساس کن. به لذت عمیق تخمه شکستن لات‌های سر کوچه پی ببر و شروع کن به تخمه شکستن با ورق‌های بازی، با پرنده‌‌های عصبانی، با لایک کردن‌های هیستریکِ خال گونهٔ چپ همسایهٔ مادرت اینها که یک‌بار در عروسی پسرشان دیدی‌اش و حالا در فیس بوک جزء "دوست"‌هایت است. این ور شهر دروغ و دلار! آن ور شهر دروغ و دلار! به دستی فکر می کنی که دیشب توی خواب بی‌هوا دستت را گرفت و داغ شدی. مدت‌هاست که همه لذت‌ها رویایی شده‌اند. با بهترین امکانات و در مجلل ترین هتل های دنیا. فقط بلد نیستی همه شان را یک جا و یک شب ببینی. چه اشکالی دارد. یک سور شبانه و بعد هم فراموشی تمام چیزهایی که رویایی نبوده‌اند. هیچ اشکالی نیست. خیلی‌ها همه چیز را فراموش می کنند و سر خودشان را به چیزهایی که بعدن می‌شود چیزِ مورد علاقه‌شان گرم می‌کنند. می‌شود این طور جمع بندی کرد: من هم یکی از آن خیلی‌ها. آن یکی خواهرش که تواب می‌شود می‌رود خودش را می‌اندازد بغل هر از راه نرسیده‌ای. آن یکی قاب کرده که از کمبریج دکتر شده و سرش گرم است به این که زن‌اش شب ها به کی فکر می‌کند و شرکت سرنگ سازی زده که بیل گیتس شود! آن یکی دلش به کلاه هایش گرم است و دلبری که با نقدهای روشنفکرانه‌اش از فیلم های هالیوودی می کند.
فلاش دستشویی را می زنم و زل می زنم به چرخش پس مانده‌هایی که دوستشان دارم. که زمانی توی من بوده اند. شک دارم کسی از بوی پس مانده‌هایش بدش بیاید وگرنه دنیا را گند بر نمی داشت.

۱۳۹۰ آذر ۱۶, چهارشنبه

بچه که بودم فکر می کردم آدم‌های دم مرگ را می‌برند کما...

"اوضاع خیلی بد است، هیچ چیز مرهم نمی‌شود." ساعت‌هاست که نشسته‌ام روی این راحتیِ ناراحت. آخرین نقطهٔ ستون فقراتم فرو می‌رود در حجمی بی‌حس شده و تیر می‌کشد. هیچ چیز مال من نیست. به هیچ کجا تعلق ندارم. شناور بین دو دسته این راحتی تک نفره و هراسان از این‌که با تلنگری ول شوم در هوا. مثل جنین در لحظه‌های آخر که فشارش می‌دهند بیاید بیرون در حالی که در مایع آمونیوم غلت می‌زند. به بند نافی هم وصل نیستم محض دل خوشی. قبلا بودنت بند ناف بود. حالا مدت‌هاست که مرده به دنیا آمده‌ام. مجبورم می‌کنند ادای زنده‌ها را در بیاورم. به من بود سال‌ها پیش زحمت را کم می‌کردم. لعنتی‌ها مجبورم کردند که بزرگتر شوم. که بیشتر بترسم. حماقت عجیبی است. در عین حال که حس می‌کنی هیچ چیز نداری دو دستی چسبیده‌ای به هیچ‌چیزت. از ترس از دست دادن همان هیچ‌چیز سگ لرز می‌زنی و قدم از قدم بر نمی‌داری. ساعت‌ها می‌نشینی روی راحتی‌ای که ناراحت است. گو در کمایی. نفس می‌کشی ولی سال‌هاست مرده‌ای.

۱۳۹۰ آذر ۵, شنبه

خشونت علیه زنان

خشونت‌های جنسی که در زندگی‌ام با آن‌ها روبه‌رو شده‌ام زیاد نبوده‌اند اما امروز که روز مبارزه با خشونت علیه زنان است دیدم در چند وبلاگ، نویسنده‌ها تجربه‌های شخصی‌شان را نوشته‌اند. به نظرم جالب رسید. گفتم من هم مال خودم را ثبت کنم.
- تحقیر شدن توسط همبازی‌های پسر چون نمی‌توانستم مثل آن‌ها همان‌جا کنار باغچهٔ حیاط کارم را انجام دهم: تحقیر شدم، اعتراض نکردم.
- ممانعت از ایستادنم پشت یک ساز بزرگ (متالفون؟) و اجرای قطعه‌ای که قرار بود من و یکی از پسرهای کلاس ارف کودکان آن را با هم پشت یک ساز اجرا کنیم: غصه خوردم، اعتراض نکردم.
- هراس از نوشتن جمله "لطفاً سر کلاس من بلند نخندید و عطر نزنید" توسط یکی از اساتید نقشه کشی دانشکده فنی که قبلاً برای دوستانم نوشته بود: مضطرب شدم، اعتراض نکردم.
- هجوم یک مرد روی پل عابر پیاده برای لمس پستان‌هایم: بدنم بی‌حس شد، اعتراض نکردم.
- پیشنهاد به مهمان شدن کرایه تاکسی و در خدمت راننده ماندن: فرارکردم، اعتراض نکردم.
- طولانی شدن زمان اکوی قلبی‌ام در درمانگاه دانشگاه تهران به بهانه خرابی نرم‌افزار دستگاه و بالا زدن سمت راست لباسم درحین تصویربرداری که ضروری نبود: منزجرشدم، اعتراض نکردم.
- اجبار به پوشیدن چادر برای رفتن به شعبه‌ای از موسسه مالی و اعتباری قوامین واقع در دانشکده نیروی انتظامی: نیاز داشتم وام را زودتر بگیرم، اعتراض نکردم.
- ممانعت از حضور در جلسه تحویل نهایی پروژه‌ای که مدیر پروژه‌اش بودم ولی ارائه‌اش در نهادی وابسته به وزارت دفاع بود: عصبانی شدم، اعتراض نکردم.
- دستمالی شدن از پشت، در آخرین نمایشگاه کتابی که در مصلی تهران رفتم: با جمعی بودم، خجالت کشیدم، اعتراض نکردم.
- هنگامی که مورد اعتراض شدید پلیس برای دست روی شانه هم گذاشتن قرارگرفتیم، وقتی فهمیدند که باهم نسبتی داریم، با لحن تحقیر آمیزی رو به همسرم گفتند: هر کاری می‌خواهی باهاش توی خونه خودت بکن!‌: از دستگیری ترسیدم، اعتراض نکردم.
- و یک مورد شخصی که چون بعدترها اعتراض کردم نمی‌خواهم بلند بازگویش کنم.
الان که فکر می‌کنم یک دلیل ساده برای تمام اعتراض نکردن‌هایم وجود دارد. از کودکی یادگرفته بودم که جنسیتم چیزی کم دارد و هر مساله‌ای که به دختر بودنم مربوط است نشانگر نوعی ضعف در من است. پیش‌فرض داشتم که مشکل از جنسیتم  است و تا مدت‌ها برای رها شدن از قید این ضعف، آرزویم این بود که پسر‌ باشم. درجمع‌های خانوادگی با پدرم و در جمع مردها می‌نشستم. اصرار داشتم در مسابقه پریدن از پله‌ها از پسرخاله‌هایم ببرم. نگذاشتم گوش‌هایم را سوراخ کنند. تمام دوران نوجوانی‌ام دامن نپوشیدم و اصرار داشتم موهایم را پسرانه بزنم.
چندسالی است فهمیده‌ام زن بودن چیزی کم ندارد. یادگرفته‌ام که می‌شود اعتراض کرد. که نه تنها می‌شود بلکه باید به ناکاملی مردان یا زنانی که باعث آزارمان می‌شوند با صدای رسا اعتراض کرد. و باید به یاد بقیه زن‌ها هم آورد که چیزی کم نداریم.

۱۳۹۰ آذر ۳, پنجشنبه

"به‌دنبالِ قطعهٔ گمشده"

تا جایی که یادم می آید هیچ مسابقه ورزشی را تا انتها ندیده‌ام. نه این‌که نخواسته باشم،‌ نه. چند باری هم تلاش کرده‌ام که برای همراهی با دوستانم تا آخر بازی را ببینم ولی هرگز کامروا نبوده‌ام. برایم بسیار جالب و در عین حال غیر قابل درک است که چه‌طور دانشجوی دکترایی که حتی به خودش زحمت نمی‌دهد تا سالی یک بار هم به مجموعه بدن‌سازی دانشگاه که صد قدم دورتر از اتاقش است سری بزند، دو ساعت می‌نشیند به تماشای مسابقه‌ ورزشی که هیچ سررشته‌ای از آن ندارد و لذت فراوانی هم می‌برد؟ خودش را جای که می‌گذارد؟ با که هم‌ذات پنداری می‌کند؟ چه حس مشترکی را تجربه می‌کند که سرشار از هیجان می‌شود و با بالا و پایین رفتن توپ خودش هم بالا و پایین می‌رود؟ یاد بازی‌های دوران کودکی‌اش می‌افتد؟ بازی را فیلم درماتیکی می‌بیند که در آن "یا وصال یار باید یا حریفان را شراب"؟

قبل‌ترها فکر می‌کردم این از خصوصیات ما جهان‌سومی‌هاست که سر هیچ و پوچ شلوغ می‌کنیم و سرمان به لاطائلات گرم است. ولی ماشین آتش زدن‌هایِ طرفدارانِ تیمِ هاکیِ ونکوور بعد از شکست تیم محبوبشان در تابستان امسال نظرم را به‌کل تغییر داد. گویا این یک هیجان انفعالی است که خیلی‌ها از آن لذت می‌برند و به وضعیت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی هم ربطی ندارد.

اگر بخواهم از دید احتمالاتی به بازی نگاه کنم، خیلی چیزهایش به شانس بستگی دارد. منِ غیرحرفه‌ای با دیدن یک بازی نمی‌توانم روی مهارت بازی‌کن‌ها یا تیم‌ها نظر بدهم یا حتی به این نتیجه برسم که یکی از دیگری بهتر است و طرفداری‌اش را کنم. من یک ناظر سومم که هر دو تیم را یکسان می‌بینم و نتیجه بازی هم هیجانی در من ایجاد نمی‌کند. نهایتاً از قیافه یکی و از هیکل دیگری بیشتر خوشم بیاید! اگر بازی بین‌المللی هم باشد ‌ایرانی بودن یکی از تیم‌ها هیچ تفاوتِ ویژه‌ای برایم ایجاد نمی‌کند. شاید از وقتی دارم تمرین می‌کنم بی‌وطن زندگی کنم این‌جور می‌شود. قبل‌ترها دوست داشتم تیم ایرانی ببازد که "توهمِ سلطه بردنیا"یِ حاکمانمان بیشتر نشود ولی این تمایل هم هیجان ایجاد نمی‌کرد.

زمانی که می‌گذارم تا مسابقه‌ای را ببینم و لذتی که از آن به دست می‌آورم، برایم مصداق غبنِ فاحش است و نتیجه‌اش همین می‌شود که تا به حال هیچ مسابقه ‌ای را تا انتها ندیده‌ام. ولی بی‌شک بخشی از ذهنِ این همه تماشاگر هست که به صورت اساسی با قضیه درگیر می‌شود. بخشی که هرچه در خودم می‌گردم پیدایش نمی‌کنم.

پی‌نوشت: یادم آمد که در مسابقات المپیک زمستانی پارسال چند تا نمایشِ اسکیت (Figure Skating) را تا آخر دیدم. هرچند بیشتر نمایش بودند تا مسابقه ولی گفتم بگویم که ریا نشود!

۱۳۹۰ آبان ۲۷, جمعه

پوکر عشق

جهد کردم من که حکم بازی امشب دل است
چون دلم را برده بودی زود دانستم که کارم مشکل است
برگ آخر پادشاه دیگری دست دلت را رو نمود
من شدم بازنده فرعونی که سحرش باطل است