۱۳۹۰ آذر ۱۶, چهارشنبه

بچه که بودم فکر می کردم آدم‌های دم مرگ را می‌برند کما...

"اوضاع خیلی بد است، هیچ چیز مرهم نمی‌شود." ساعت‌هاست که نشسته‌ام روی این راحتیِ ناراحت. آخرین نقطهٔ ستون فقراتم فرو می‌رود در حجمی بی‌حس شده و تیر می‌کشد. هیچ چیز مال من نیست. به هیچ کجا تعلق ندارم. شناور بین دو دسته این راحتی تک نفره و هراسان از این‌که با تلنگری ول شوم در هوا. مثل جنین در لحظه‌های آخر که فشارش می‌دهند بیاید بیرون در حالی که در مایع آمونیوم غلت می‌زند. به بند نافی هم وصل نیستم محض دل خوشی. قبلا بودنت بند ناف بود. حالا مدت‌هاست که مرده به دنیا آمده‌ام. مجبورم می‌کنند ادای زنده‌ها را در بیاورم. به من بود سال‌ها پیش زحمت را کم می‌کردم. لعنتی‌ها مجبورم کردند که بزرگتر شوم. که بیشتر بترسم. حماقت عجیبی است. در عین حال که حس می‌کنی هیچ چیز نداری دو دستی چسبیده‌ای به هیچ‌چیزت. از ترس از دست دادن همان هیچ‌چیز سگ لرز می‌زنی و قدم از قدم بر نمی‌داری. ساعت‌ها می‌نشینی روی راحتی‌ای که ناراحت است. گو در کمایی. نفس می‌کشی ولی سال‌هاست مرده‌ای.

۱۳۹۰ آذر ۵, شنبه

خشونت علیه زنان

خشونت‌های جنسی که در زندگی‌ام با آن‌ها روبه‌رو شده‌ام زیاد نبوده‌اند اما امروز که روز مبارزه با خشونت علیه زنان است دیدم در چند وبلاگ، نویسنده‌ها تجربه‌های شخصی‌شان را نوشته‌اند. به نظرم جالب رسید. گفتم من هم مال خودم را ثبت کنم.
- تحقیر شدن توسط همبازی‌های پسر چون نمی‌توانستم مثل آن‌ها همان‌جا کنار باغچهٔ حیاط کارم را انجام دهم: تحقیر شدم، اعتراض نکردم.
- ممانعت از ایستادنم پشت یک ساز بزرگ (متالفون؟) و اجرای قطعه‌ای که قرار بود من و یکی از پسرهای کلاس ارف کودکان آن را با هم پشت یک ساز اجرا کنیم: غصه خوردم، اعتراض نکردم.
- هراس از نوشتن جمله "لطفاً سر کلاس من بلند نخندید و عطر نزنید" توسط یکی از اساتید نقشه کشی دانشکده فنی که قبلاً برای دوستانم نوشته بود: مضطرب شدم، اعتراض نکردم.
- هجوم یک مرد روی پل عابر پیاده برای لمس پستان‌هایم: بدنم بی‌حس شد، اعتراض نکردم.
- پیشنهاد به مهمان شدن کرایه تاکسی و در خدمت راننده ماندن: فرارکردم، اعتراض نکردم.
- طولانی شدن زمان اکوی قلبی‌ام در درمانگاه دانشگاه تهران به بهانه خرابی نرم‌افزار دستگاه و بالا زدن سمت راست لباسم درحین تصویربرداری که ضروری نبود: منزجرشدم، اعتراض نکردم.
- اجبار به پوشیدن چادر برای رفتن به شعبه‌ای از موسسه مالی و اعتباری قوامین واقع در دانشکده نیروی انتظامی: نیاز داشتم وام را زودتر بگیرم، اعتراض نکردم.
- ممانعت از حضور در جلسه تحویل نهایی پروژه‌ای که مدیر پروژه‌اش بودم ولی ارائه‌اش در نهادی وابسته به وزارت دفاع بود: عصبانی شدم، اعتراض نکردم.
- دستمالی شدن از پشت، در آخرین نمایشگاه کتابی که در مصلی تهران رفتم: با جمعی بودم، خجالت کشیدم، اعتراض نکردم.
- هنگامی که مورد اعتراض شدید پلیس برای دست روی شانه هم گذاشتن قرارگرفتیم، وقتی فهمیدند که باهم نسبتی داریم، با لحن تحقیر آمیزی رو به همسرم گفتند: هر کاری می‌خواهی باهاش توی خونه خودت بکن!‌: از دستگیری ترسیدم، اعتراض نکردم.
- و یک مورد شخصی که چون بعدترها اعتراض کردم نمی‌خواهم بلند بازگویش کنم.
الان که فکر می‌کنم یک دلیل ساده برای تمام اعتراض نکردن‌هایم وجود دارد. از کودکی یادگرفته بودم که جنسیتم چیزی کم دارد و هر مساله‌ای که به دختر بودنم مربوط است نشانگر نوعی ضعف در من است. پیش‌فرض داشتم که مشکل از جنسیتم  است و تا مدت‌ها برای رها شدن از قید این ضعف، آرزویم این بود که پسر‌ باشم. درجمع‌های خانوادگی با پدرم و در جمع مردها می‌نشستم. اصرار داشتم در مسابقه پریدن از پله‌ها از پسرخاله‌هایم ببرم. نگذاشتم گوش‌هایم را سوراخ کنند. تمام دوران نوجوانی‌ام دامن نپوشیدم و اصرار داشتم موهایم را پسرانه بزنم.
چندسالی است فهمیده‌ام زن بودن چیزی کم ندارد. یادگرفته‌ام که می‌شود اعتراض کرد. که نه تنها می‌شود بلکه باید به ناکاملی مردان یا زنانی که باعث آزارمان می‌شوند با صدای رسا اعتراض کرد. و باید به یاد بقیه زن‌ها هم آورد که چیزی کم نداریم.

۱۳۹۰ آذر ۳, پنجشنبه

"به‌دنبالِ قطعهٔ گمشده"

تا جایی که یادم می آید هیچ مسابقه ورزشی را تا انتها ندیده‌ام. نه این‌که نخواسته باشم،‌ نه. چند باری هم تلاش کرده‌ام که برای همراهی با دوستانم تا آخر بازی را ببینم ولی هرگز کامروا نبوده‌ام. برایم بسیار جالب و در عین حال غیر قابل درک است که چه‌طور دانشجوی دکترایی که حتی به خودش زحمت نمی‌دهد تا سالی یک بار هم به مجموعه بدن‌سازی دانشگاه که صد قدم دورتر از اتاقش است سری بزند، دو ساعت می‌نشیند به تماشای مسابقه‌ ورزشی که هیچ سررشته‌ای از آن ندارد و لذت فراوانی هم می‌برد؟ خودش را جای که می‌گذارد؟ با که هم‌ذات پنداری می‌کند؟ چه حس مشترکی را تجربه می‌کند که سرشار از هیجان می‌شود و با بالا و پایین رفتن توپ خودش هم بالا و پایین می‌رود؟ یاد بازی‌های دوران کودکی‌اش می‌افتد؟ بازی را فیلم درماتیکی می‌بیند که در آن "یا وصال یار باید یا حریفان را شراب"؟

قبل‌ترها فکر می‌کردم این از خصوصیات ما جهان‌سومی‌هاست که سر هیچ و پوچ شلوغ می‌کنیم و سرمان به لاطائلات گرم است. ولی ماشین آتش زدن‌هایِ طرفدارانِ تیمِ هاکیِ ونکوور بعد از شکست تیم محبوبشان در تابستان امسال نظرم را به‌کل تغییر داد. گویا این یک هیجان انفعالی است که خیلی‌ها از آن لذت می‌برند و به وضعیت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی هم ربطی ندارد.

اگر بخواهم از دید احتمالاتی به بازی نگاه کنم، خیلی چیزهایش به شانس بستگی دارد. منِ غیرحرفه‌ای با دیدن یک بازی نمی‌توانم روی مهارت بازی‌کن‌ها یا تیم‌ها نظر بدهم یا حتی به این نتیجه برسم که یکی از دیگری بهتر است و طرفداری‌اش را کنم. من یک ناظر سومم که هر دو تیم را یکسان می‌بینم و نتیجه بازی هم هیجانی در من ایجاد نمی‌کند. نهایتاً از قیافه یکی و از هیکل دیگری بیشتر خوشم بیاید! اگر بازی بین‌المللی هم باشد ‌ایرانی بودن یکی از تیم‌ها هیچ تفاوتِ ویژه‌ای برایم ایجاد نمی‌کند. شاید از وقتی دارم تمرین می‌کنم بی‌وطن زندگی کنم این‌جور می‌شود. قبل‌ترها دوست داشتم تیم ایرانی ببازد که "توهمِ سلطه بردنیا"یِ حاکمانمان بیشتر نشود ولی این تمایل هم هیجان ایجاد نمی‌کرد.

زمانی که می‌گذارم تا مسابقه‌ای را ببینم و لذتی که از آن به دست می‌آورم، برایم مصداق غبنِ فاحش است و نتیجه‌اش همین می‌شود که تا به حال هیچ مسابقه ‌ای را تا انتها ندیده‌ام. ولی بی‌شک بخشی از ذهنِ این همه تماشاگر هست که به صورت اساسی با قضیه درگیر می‌شود. بخشی که هرچه در خودم می‌گردم پیدایش نمی‌کنم.

پی‌نوشت: یادم آمد که در مسابقات المپیک زمستانی پارسال چند تا نمایشِ اسکیت (Figure Skating) را تا آخر دیدم. هرچند بیشتر نمایش بودند تا مسابقه ولی گفتم بگویم که ریا نشود!

۱۳۹۰ آبان ۲۷, جمعه

پوکر عشق

جهد کردم من که حکم بازی امشب دل است
چون دلم را برده بودی زود دانستم که کارم مشکل است
برگ آخر پادشاه دیگری دست دلت را رو نمود
من شدم بازنده فرعونی که سحرش باطل است

۱۳۹۰ آبان ۱۴, شنبه

آش پشتِ‌پا

دوباره بوی پیاز بهانه شده

اشکم به روی گونه روانه شده

روغن رسیده به لحظهٔ معراج خود

امشب فضای آشپزخانه چه عاشقانه شده

گذاشته‌اند اسم آش را آش پشت‌ِپا

حتما به حکم به پای‌رفتن است که این اسم عامیانه شده

وگرنه کجا ‌می‌رود این عشق از دلم

یا برق آن نگاه که در کالبدم جاودانه شده

یا جای بوسه‌های هوسناک و وحشی‌ات

کو حد شرعی‌ا‌‌‌‌‌ش فرای هزار تازیانه شده

اشکهایم همه کشک می‌شود، به هم می‌خورد فضا

قاشق به‌دست پدر خبر می دهد که آش

حاضر برای یک سور شبانه شده!

۱۳۹۰ آبان ۲, دوشنبه

فصل اول: بالاتنه

سوزن فکرش گیر کرده بود روی سرزنشِ خودش و داشت تیک و تیک روی یک نقطه بی وقفه نیشتر می‌زد. اصلاً داشت شخم می‌زد. از صبح که آمد موهایش را شانه کند شروع شد. شانه به مویِ چسبناکِ گره‌خورده گیر کرد و تق شکست. به خودش لعنت فرستاد که کاش زودتر بلند شده بود و یک دوش می‌گرفت و رد این لندهور دیشبی را از تنش پاک می‌کرد. بوی همه چیز می‌داد جز بویی که دلش می‌خواست. خم شد تا دسته شانه را که از ترس صدای تق ول کرده بود بردارد که شکمش مثل یک ظرف ژله لمبر زد. همان طور خشک ماند و تخمدان‌هایش را فشار داد. او که نمی‌توانست مادر شود چرا باید حجم تخمدان هایش را تحمل می‌کرد. آن‌قدر فشارشان داد که چشمانش از درد سیاهی رفت و مجبور شد سرش را بالا بیاورد. اگر از آن آهنگ‌هایی که تلویزیون در عزای عمومی می‌گذاشت پخش می‌شد همان‌جا کف دستشویی می‌نشت و زار می‌زد.

لندهوردیشبی، همان اول کار چیزی مثل موش دیده‌بود و با تکرار این‌که "واقعاً تو ندیدیش" به خیال خودش می‌خواست با یک تیردو نشان بزند. علاوه بر یادآوری کثافتی که از سر روی خانه می بارید، خودش را تیزبین هم نشان دهد. ولی نه حرفش از کثیفی خانه چیز جدیدی بود نه ژست تیزبینی اش متناسب. فقط بسیار احمق‌تر به نظر می‌رسید. یک جان به تهِ اسمش چسباند و گفت می‌رود سرکار. همیشه آدم‌هایی را که کمتر دوست داشت مهربانانه‌تر خطاب می‌کرد. انگار باور کرده بود هیچ حرف زیاد قشنگی نمی‌تواند واقعی باشد.

دوشنبه بود. اما هنوز تلاشش برای این که دوشنبه ها را به عنوان روز اول هفته به رسمیت بشناسد جواب نداده‌بود. اول‌ هفته‌هایی که شبش مقنعه‌اش را اطو می‌کرد و صبح به امید بوی عطرِ یاسِ اطو خورده آن را به سرش می‌کشید. اول هفته‌هایی که صبح‌اش بوی نان تازه و چای شیرین می‌داد.
گفت در را ببندد ولی لازم نیست قفلش کند. با لحنِ بعدش هم برو پی کارت این را گفت و امیدوار بود که این یکی سریش نشود. زد بیرون. باز هم باران همیشگی و صدای چرق چرق پله‌های چوبیِ باران خورده و خالکوبی پشت ران زن همسایه. چیزی درهم برهم، چیزی بین کرم و پروانه. در نمایی از کمر خم شده و در کشاکش پرکردن کیف بچه هایش از آذوقه. چیزی که به اصرار شدید زن همسایه هر روز از پایین شلوارک، خودش را نثار چشم مردم می‌کرد.

۱۳۹۰ مهر ۱۷, یکشنبه

السلام علیک یا ضامنِ فرم‌ها

حالم از پر کردن هر چه فرم است به ‌هم می‌خورد. این چند روز، اسمم، روز تولدم، اسم جد و آباءام توی هزار فرمِ ویزا، درخواستِ اقامت، تمدیدِ اجازه تحصیل، لاتاری و غیره ثبت شده. اصرار دارند که بارها و بارها همه‌چیزت را ثبت کنند. که اگر یک روز خواستی همه چیز را پاک کنی، که اگر هوس کردی شب بخوابی و خواب ببینی که یتیمی، مجردی، آوارهٔ بی‌شهر و کشوری؛ بالفور میلیون‌ها ‌فرم‌ چاپ کنند و هزار هواپیمایِ ملخیِ سم‌پاشی اجاره کنند تا در دورترین نقطه زمین هم باران ببارد از تمام فرم‌های زندگی‌ات. فرم‌هایی که پای همه‌شان را امضا کرده‌ای.

به جای این همه دردسر می‌توانستند نگاهت را ثبت کنند. آن وقت، آن روز صبح که از خواب بیدار می‌شدی و سرمست از رویای بی‌نام و نشانِ دیشب‌ات چایِ شیرین می‌خوردی، برق توی نگاهت با هیچ فرم قبلی‌شان هم‌خوانی نداشت.